Weg-wachten

Ik kreeg ooit een geniaal woord in mijn schoot geworpen: weg-wachten.

Dat is het talent van organisaties om een verandering te laten verdwijnen door 'm 'weg te wachten'. Gewoon voorlopig even niks doen, totdat ie overwaait.

Sommige organisaties zijn heel goed in weg-wachten. Zo goed dat het een gewoonte wordt die uitzonderlijk goed werkt om veranderingen steeds opnieuw 'kalt te stellen'.

Misschien is het niks anders dan negeren, maar ik vind weg-wachten veel leuker klinken. Familie van mee-stribbelen, denk ik.

Behalve in mijn nopjes met weer een fantastisch woord dat ik nog niet kende, ben ik ook altijd onder de indruk van de vele manieren waarmee organisaties in verandering alles bij het oude weten te houden. Niks bijzonders trouwens, die 'terug naar af'-modus; het is de volautomatische reactie op verandering.

Altijd.

Ja, ook op zeer gewenste, zwaar gedraagvlakte en uitzonderlijk slimme, goed bedachte verandering. Terug naar af is volstrekt normaal en voorspelbaar.

En dus geen teken van kwade opzet of achterbakserigheid.

Ik zie best wat organisaties vakkundig weg-wachten. Daar kun je verontwaardigd over doen (waar ik zeker een handje van heb als er met succes wordt weg-gewacht ten koste van goede zorg of goed onderwijs) maar er zit ook goud in. Want kunnen weg-wachten is heel erg efficiënt. Gewoon nog even geen energie steken (en verspillen) aan wat vanzelf weer verdwijnt.

Aan wat vanzelf kan oplossen.

Wat vanzelf weer overwaait.

In plaats van steeds opnieuw alvast te gaan rennen. Omdat er weer urgent verkeer van rechts opdoemt.

"Ja, wij gaan als de brandweer", hoorde ik laatst. Ze waren alleen niet de brandweer.

Ineens wens ik sommige organisaties een beetje meer weg-wachten toe. Organisaties die van crisis naar crisis rennen. Omdat dat structurele 'moet nu meteen acuut' niet alleen uitputtend is maar ook nog eens een vicieuze cirkel oplevert. Van steeds rennen en niet wachten word je met z'n allen steeds beter in meteen rennen. Waar je niet meer mee kunt stoppen.

Want je ziet steeds vaker en makkelijker en eerder verkeer van rechts aankomen waar je acuut op moet reageren. Maakt niet uit of dat aantrekkelijk of onaantrekkelijk verkeer van rechts is, je gaat al aan.

Dat levert organisaties op die verslaafd zijn aan adrenaline. Aan minimale uitdagingen of problemen spotten. Aan korte termijn oplossingen. En ook aan alles formuleren als crisis en urgent verkeer van rechts.

Dan word je heel goed in acuut nu en crisis, maar kun je niet niet-crisis. Daarmee blijf je hardnekkig een crisis-organisatie. Ook als het niet meer nodig is, ook als mensen er overbelast en uitgeput van raken, ook als de crisismanager weg is.

En dat wachten is exact de uitdaging van organisaties die een rennen-cultuur hebben.

Ik kan er trouwens ook wat van: vooral tijdens mijn verbouwing had ik in mijn eentje een gaan-als-de-brandweer-cultuur.

Als een vis in het water was ik toen er 100 dingen tegelijk moesten gebeuren en er elke dag wel iets was dat meteen opgelost moet worden. BOA's met container-haat, KPN met een graafmachine, bouwkundige die monumentenstatus over het hoofd zag, beton dat niet geleverd werd en isolatiemateriaal dat de weg blokkeerde.

Elke dag een paar scheutjes crisis plus elke dag een paar scheutjes 'oh weet je wat ook een goed idee is...!?"

Tel uit je winst, qua gaan als de brandweer.

Daarmee stoppen, kost moeite. Ook al nam ik het mezelf elke dag voor. Bij de vraag van mijn buren over het geluid van mijn warmtepomp had ik binnen een paar uur de gemeente gebeld, de duurzame monumenten coördinator die over vergunningen gaat via LinkedIn benaderd, de installateur geappt over een alternatieve plaats voor dit 120 kilo wegende monster dat er net een dag stond en jurisprudentie over geluidsoverlast opgezocht.

Sommige mensen gaan dat gewoon weg-wachten. En ik vermoed zelfs met succes.
Ik niet. Ik zat nog in de rennen-groef.

Stoppen met wat je gewend bent, kost moeite. Logisch. Dat geldt voor mij, maar dat geldt voor organisaties net zo goed.

Als je als organisatie wilt veranderen, dan moet je geheid stoppen met iets wat normaal was. Iets wat ooit ergens een hele goede oplossing voor was. Maakt niet uit of jouw organisatie een kei is in weg-wachten, in gaan-als-de-brandweer of in iets anders dat niet meer past. Stoppen met je oude routines, je oude snelwegen, vraagt iets dat per definitie gaat schuren. Wat buikpijn bezorgt.

Dan moet je als adviseur heel goed zijn in verkopen van tegen-natuurlijke oplossingen die schuren. Dan heb je niet alleen verstand van hardnekkige patronen nodig, maar ook het vermogen én de moed om dat broodnodige schuren op gang te brengen. En daar kun je zelf ook best een beetje buikpijn van krijgen, al helemaal als dat inhoudt dat jij ook ineens uit een ander vaatje moet tappen.

Dus de vraag is vooral: gezien waar het naartoe moet met jouw organisatie, jouw opdracht of voor mijn part jouw leven: welke tegen-natuurlijke actie is noodzakelijk? Wat moet je echt frustreren, met knoop in je maag, omdat je anders nooit komt waar je wezen wilt?

Welke buikpijn moet echt?

Voor mezelf heb ik vooral talent om stug de andere kant op te kijken voor wat echt heel nodig anders moet. En als vanouds te rennen als de brandweer ...

Weg-wachten, da's echt andere koek.